سوختن سرمایه باغداران ماهنشان در آتش خامفروشی
به گزارش خبرنگار گروه اقتصادی پایگاه خبری تحلیلی «موجرسا»؛ شهرستان ماهنشان با برخورداری از اقلیم مساعد، خاک حاصلخیز و حوضه آبریز قزلاوزن، یکی از قطبهای اصلی تولید محصولات باغی در استان زنجان بهویژه محصول راهبردی زردآلو محسوب میشود. سالانه هزاران تن زردآلوی مرغوب و باکیفیت در باغات این منطقه برداشت میشود، اما فقدان زیرساختهای فرآوری، سورتینگ، بستهبندی استاندارد و سردخانههای مدرن، این مزیت بزرگ اقتصادی را به فرصتی سوخته تبدیل کرده است عاملی که دسترنج باغداران را در چرخه معیوب خامفروشی قرار میدهد.
بیشتر بخوانید
مهمترین چالش باغداران ماهنشانی، فروش فلهای و شتابزده محصول به دلالان به دلیل فسادپذیری سریع زردآلو و نبود انبارهای نگهداری مجهز است. دلالان و واسطهها با خرید محصولات با قیمتهای ناچیز، آنها را به دیگر استانها و شهرستانهای همجوار منتقل کرده و پس از فرآوری، خشککنی یا بستهبندی، با برندهای غیربومی روانه بازارهای مصرف داخلی و خارجی میکنند.
این امر سبب شده تا ارزش افزوده واقعی، اشتغال پایدار و اعتبار تجاری این طلای زرد نصیب مناطق دیگر شود و ماهنشان از چرخه برندسازی و درآمدزایی بالا محروم بماند.
دلایل این معضل را میتوان در ضعف سرمایهگذاری بخش خصوصی، بروکراسی اداری در اعطای مجوزها، کمبود نقدینگی و تسهیلات ارزانقیمت و عدم تشکیل تشکلها و تعاونیهای قدرتمند باغداری جستجو کرد.
برای برونرفت از این بنبست، دستگاههای اجرایی باید با ارائه بستههای تشویقی و اعطای زمین در نواحی صنعتی، زمینه ورود سرمایهگذاران به احداث کارخانجات صنایع تبدیلی (تولید کنسانتره، مربا، برگه و لواشک) را فراهم سازند. همچنین راهاندازی پایانههای تخصصی فروش و ثبت نشان جغرافیایی زردآلوی ماهنشان، پیشنیازهای اصلی بازگشت ارزشافزوده به سفره باغداران زحمتکش منطقه است.
بدون صنایع تبدیلی، کشاورزی ماهنشان سودی ندارد
حسنی، یکی از باغداران منطقه ماهنشان، در گفتگو با خبرنگار گروه اقتصادی پایگاه خبری تحلیلی «موجرسا» با اشاره به وضعیت موجود اظهار داشت: دسترنج یکساله باغداران منطقه به دلیل نبود کارخانجات فرآوری و صنایع تبدیلی، به بدترین شکل ممکن دچار خامفروشی میشود.
وی افزود: وقتی واحدی برای فرآوری، خشککنی یا تولید کنسانتره در منطقه فعال نیست، باغدار چارهای جز حراج شتابزده محصول در همان روزهای نخست برداشت ندارد.
این باغدار با اشاره به معضل زیرساختهای جادهای تصریح کرد: وضعیت نامساعد، کوهستانی و دستاندازهای متعدد راههای مواصلاتی شهرستان، ضربه مهلکی به سلامت بار میزند، کیفیت میوههای حساسی چون زردآلو تا رسیدن به بازارهای هدف به دلیل تکانهای جاده بهشدت افت کرده و همین امر بهانهای طلایی به دست دلالان میدهد تا محصول درجه یک را به نازلترین قیمت ممکن خریداری کنند.
وی ادامه داد: هزینه سنگین کرایه حمل در این مسیرهای صعبالعبور نیز سود خالص تولیدکننده را عملاً صفر میکند.
حسنی در پایان با تبیین پیامدهای اقتصادی این بحران گفت: فروش میوه با قیمتی بسیار کمتر از ارزش واقعی، انگیزه نسل جوان برای ماندن در باغات را نابود کرده و به مهاجرت روستایی دامن میزند. در حال حاضر، ارزش افزوده، برندسازی و سود هنگفت محصولات ماهنشان به جیب واسطهها و صاحبان صنایع تبدیلی در استانهای همجوار سرازیر میشود، در حالی که باغدار ماهنشانی حتی توان تأمین هزینههای سم، کود، کارگر و آبیاری را هم از دست داده است، بحرانی که نیازمند ورود فوری مسئولان برای احداث کارخانجات و بهسازی راههاست.
صنایع تبدیلی، رمز تثبیت قیمت محصولات ماهنشان
علیرضا عباسی، کارشناس ارشد کشاورزی، در گفتگو با خبرنگار اقتصادی پایگاه خبری تحلیلی «موجرسا»، با تبیین ابعاد بحران خامفروشی در شهرستان ماهنشان، این پدیده را ناشی از خلأ ساختاری در زنجیره ارزش محصولات باغی دانست.
وی اظهار داشت: تا زمانی که محصولات راهبردی منطقه مانند زردآلو بهصورت فلهای ، بستهبندی استاندارد یا فرآوری اولیه از باغات خارج میشوند، سود اصلی نصیب واسطههای غیربومی شده و کشاورز ماهنشانی در یک چرخه دائمی فقر و کمدرآمدی باقی میماند.
این کارشناس با اشاره به نقش زیرساختهای حمل و نقل افزود: ضعف در راههای ارتباطی و عدم دسترسی مناسب به شریانهای اصلی، باعث افزایش هزینهها و کاهش کیفیت محصول در حین انتقال میشود.
به اعتقاد وی فقدان صنایع تبدیلی (از سردخانه تا واحدهای فرآوری پیشرفته) عملاً مانع از برندسازی و تثبیت قیمت در فصل برداشت میشود.
عباسی در خصوص راهکارهای عملیاتی تأکید کرد: برای برونرفت از این وضعیت، باید الگوی توسعه کشاورزی ماهنشان از تولیدمحوری تغییر یابد.
وی تصریح کرد: نخستین گام، حمایت ویژه از ایجاد تعاونیهای تولیدی برای تجمیع محصول است تا قدرت چانهزنی کشاورزان در بازار افزایش یابد، در گام دوم، تسهیل در صدور مجوزهای صنایع تبدیلی و ارائه مشوقهای مالیاتی به سرمایهگذاران بخش خصوصی برای احداث کارخانجات صنایع غذایی در نزدیکی قطبهای باغی ضروری است.
این کارشناس اضافه کرد: همچنین، اصلاح و بهسازی مسیرهای مواصلاتی روستایی برای کاهش ضایعات میوه و کاهش هزینههای تمامشده، از جمله پیشنیازهای حیاتی برای ماندگاری ارزشافزوده در جغرافیای استان زنجان است.
الگوی کشت پایدار، نیاز اصلی صنایع تبدیلی
علیرضا رضائی، مدیر جهاد کشاورزی شهرستان ماهنشان، در گفتگو با گروه اقتصادی پایگاه خبری تحلیلی «موجرسا»، با تحلیل چالشهای پیش روی توسعه صنایع تبدیلی، بر لزوم تغییر رویکرد از توسعه صرف به توسعه با ضمانت پایداری تأکید کرد.
وی اظهار داشت: برای جذب سرمایهگذار به قطب باغداری ماهنشان، تنها ارائه زمین و مجوز کافی نیست؛ بلکه ایجاد اطمینان خاطر در مورد زیرساختهای تولیدی، از جمله دسترسی به انرژی، آب، برق و نیروی کار متخصص، پیششرط اصلی است.
مدیر جهاد کشاورزی شهرستان ماهنشان با اشاره به چالشهای اقلیمی، یکی از حیاتیترین نکات را تضمین پایداری تولید دانست.
وی تصریح کرد: سرمایهگذار بر اساس محاسبات بلندمدت تصمیم میگیرد، اگر به دلیل تغییرات اقلیمی، محصولی نظیر زردآلو دچار فراز و نشیب شدید شود و تولید آن برای سالها تضمین نشود، سرمایهگذار دچار تردید خواهد شد.
رضائی خاطرنشان کرد: بنابراین، ما باید پیش از احداث هر واحد فرآوری، الگوی کشت و تولیدی را بهگونهای اصلاح کنیم که محصول مورد نیاز، حداقل برای بیست سال بهصورت پایدار تأمین شود تا فعالیت واحد صنعتی توجیه اقتصادی داشته باشد.
وی همچنین با انتقاد از کمبود جلسات ترویجی و توجیهی، خواستار حرکت عملیاتی برای جذب سرمایههای بومی و غیربومی شد.
مدیر جهاد کشاورزی شهرستان ماهنشان پیشنهاد کرد: ما نیاز به برگزاری کارگاههای توجیهی اختصاصی و حتی تورهای بازدید از منطقه برای سرمایهگذارانی داریم که در استانهای دیگر ساکن هستند.
وی عنوان کرد: معرفی مزایا، امکانات و شرایط منطقه باید از طریق نشستهای هدفمند صورت گیرد.
رضایی در پایان تأکید کرد: تحقق این برنامههای کلان، نیازمند وحدت رویه میان بزرگان و مسئولان شهرستان است تا بتوان با یک زبان واحد، مسیر توسعه صنعتی و کشاورزی ماهنشان را هموار کرد.
در نهایت، عبور از بنبست خامفروشی نیازمند گذار از تولید سنتی به زنجیره ارزش صنعتی است.
تنها با همافزایی دستگاههای اجرایی برای جذب سرمایهگذار، احداث صنایع تبدیلی و ثبت نشان جغرافیایی، میتوان ارزش افزوده زردآلوی ماهنشان را از چنگ دلالان بازپس گرفت و ثروت را به سفره باغداران بازگرداند.
انتهای خبر/